मुंबई : केंद्र सरकारच्या ‘एक देश, एक निवडणूक’ या महत्त्वाकांक्षी संकल्पनेला महाराष्ट्रात व्यापक जनसमर्थन मिळवून देण्यासाठी भाजपने मोर्चेबांधणी सुरू केली आहे. या पार्श्वभूमीवर भाजपच्या पुढाकाराने मुंबईत रविवारी चर्चासत्राचे आयोजन करण्यात आले. विधी, शिक्षण आणि अर्थ क्षेत्रातील तज्ज्ञांसह निवृत्त न्यायमूर्ती आणि विविध क्षेत्रांतील मान्यवर या चर्चेत सहभागी झाले. चर्चेअंती ‘एक देश, एक निवडणूक’ संकल्पनेच्या समर्थनार्थ ठराव मंजूर करण्यात आला.
देशात लोकसभा, विधानसभा तसेच स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका वेगवेगळ्या कालावधीत होत असल्याने प्रशासन आणि सरकारी यंत्रणेवर वारंवार निवडणुकांचा ताण येतो. निवडणूक आचारसंहिता लागू झाल्याने अनेकदा विकासकामांना मर्यादा येतात. तसेच निवडणुकांसाठी मोठ्या प्रमाणावर मनुष्यबळ, सुरक्षा यंत्रणा आणि आर्थिक संसाधने खर्ची पडतात. या पार्श्वभूमीवर सर्व प्रमुख निवडणुका एकाचवेळी घेण्याची संकल्पना मांडण्यात आली आहे.
मुंबईतील चर्चासत्रात या प्रस्तावाच्या विविध पैलूंवर सविस्तर चर्चा करण्यात आली. कायदेतज्ज्ञांनी या संकल्पनेची घटनात्मक आणि कायदेशीर बाजू स्पष्ट केली. निवडणुकांचे वेळापत्रक एकत्र आणण्यासाठी आवश्यक असलेल्या घटनात्मक बदलांबाबतही विचारविनिमय करण्यात आला. निवृत्त न्यायमूर्तींनी निवडणूक प्रक्रिया, घटनात्मक व्यवस्था आणि लोकशाहीच्या दृष्टीने या प्रस्तावाचा विचार करण्याची गरज व्यक्त केली.
अर्थतज्ज्ञांनी वारंवार होणाऱ्या निवडणुकांमुळे होणारा खर्च आणि त्याचा अर्थव्यवस्थेवर होणारा परिणाम यावर प्रकाश टाकला. एकाचवेळी निवडणुका घेतल्यास निवडणूक खर्चात बचत होण्यासोबतच सरकारी यंत्रणेचा वेळ आणि मनुष्यबळ विकासकामांसाठी अधिक प्रभावीपणे वापरता येईल, असा युक्तिवाद करण्यात आला.
‘एक देश, एक निवडणूक’ राबविताना केंद्र आणि राज्यांच्या कार्यकाळात समन्वय साधणे, निवडणूक व्यवस्थेवरील अतिरिक्त भार, घटनात्मक तरतुदी आणि राजकीय सहमती यांसारखी आव्हानेही महत्त्वाची ठरणार आहेत. त्यामुळे या विषयावर व्यापक चर्चा आणि सर्वपक्षीय विचारविनिमय आवश्यक असल्याचे मत चर्चेत व्यक्त झाले.
दरम्यान, या संकल्पनेला केवळ राजकीय पातळीवर समर्थन न मिळवता कायदा, शिक्षण, अर्थव्यवस्था आणि सामाजिक क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा सहभाग वाढवण्याचा भाजपचा प्रयत्न असल्याचे या उपक्रमातून स्पष्ट झाले आहे. महाराष्ट्रात या विषयावर जनजागृती आणि जनसंवाद वाढविण्यासाठी आगामी काळात आणखी कार्यक्रम घेण्याची शक्यता आहे.
