डफळापूर : जल बिरादरी संस्थेच्या माध्यमातून आणि सुझलॉन फाउंडेशनच्या अर्थसहाय्याने लोकसहभागातून बेळुंखी (ता. जत) येथील वनक्षेत्रात उभारण्यात आलेल्या चार जलसंधारण तलावांत परतीच्या पावसामुळे पाणीसाठा झाला आहे. त्यामुळे वनक्षेत्रातील वन्यजीवांना पिण्याचे पाणी उपलब्ध होण्याबरोबरच परिसरातील शेतकऱ्यांनाही या जलसंधारण कामाचा अप्रत्यक्ष लाभ होणार आहे.
अग्रणी नदी खोऱ्यातील बेळुंखी गावाच्या हद्दीत सुमारे २४७ हेक्टर वनक्षेत्र आहे. या परिसरात पावसाचे पाणी अडविण्यासाठी पुरेशा जलसंधारण सुविधा उपलब्ध नव्हत्या. त्यामुळे पावसाळ्यात मोठ्या प्रमाणात पाणी वाहून जात होते. ग्रामपंचायतीच्या मागणीनुसार जल बिरादरी संस्थेने संपूर्ण वनक्षेत्राचे सर्वेक्षण केले. पाणी अडविण्यासाठी भौगोलिकदृष्ट्या योग्य ठिकाणांची निवड करून तेथे जलसंधारण तलाव उभारण्याचे नियोजन करण्यात आले.
या नियोजनानुसार मार्च महिन्यात साखळी पद्धतीने चार जलसंधारण तलावांचे काम पूर्ण करण्यात आले. मात्र, त्यानंतर परिसरात अपेक्षित पाऊस न झाल्याने सप्टेंबरअखेरपर्यंत हे तलाव कोरडेच होते. त्यामुळे पाणीसाठा होण्यासाठी परतीच्या पावसाची प्रतीक्षा होती.
अखेर परतीच्या पावसाने वनक्षेत्रातून वाहून जाणारे पाणी या तलावांमध्ये अडविले गेले. परिणामी चारही तलावांत पाणीसाठा निर्माण झाला आहे. या पाण्यामुळे वन्यजीवांना मोठा आधार मिळणार असून, उन्हाळ्यातही त्याचा उपयोग होण्याची शक्यता आहे. तसेच भूजलपातळी वाढण्यास मदत होऊन आसपासच्या शेतीला अप्रत्यक्ष फायदा होऊ शकतो.
लोकसहभाग, संस्थांचे सहकार्य आणि योग्य नियोजनातून जलसंधारणाचे काम प्रभावीपणे राबविता येते, याचे बेळुंखीतील चार तलाव हे प्रत्यक्ष उदाहरण ठरले आहे.
